Nếu “Nữ tử vô tài tiện thị đức” là nỗi đau của phụ nữ
thì với đàn ông, đó là một nỗi đau không tên…
Nếu phụ nữ mang trên mình dấu tích của một thời đại chưa từng hiểu họ, thì đàn ông cũng lớn lên trong một cấu trúc tương tự – chỉ khác ở chỗ: nỗi đau ấy không bao giờ được phép gọi thành lời.
Không có câu tục ngữ nào ghi rõ:
“Nam tử hữu tài, tiện thị nghĩa vụ.”
Nhưng trong thực tế, đàn ông được dạy rằng:
– phải gánh,
– phải lo,
– phải thành tựu,
– phải đứng vững,
– và không được phép yếu.
Đàn ông không được phép “vô vi”.
Nếu phụ nữ từng được khuyên nên “vô vi”,
thì đàn ông lại bị đẩy vào cực đối diện: hữu vi liên tục.
Họ phải làm.
Phải chứng minh.
Phải đạt được.
Phải đi tới.
Không phải vì họ không có nội tâm, mà vì xã hội không cho họ thời gian để quay vào bên trong.
Một người đàn ông trầm lặng thường bị xem là kém cỏi.
Một người đàn ông chậm rãi bị xem là thiếu chí tiến thủ.
Một người đàn ông mệt mỏi bị xem là thất bại.
Và từ rất sớm, họ học cách đồng nhất giá trị bản thân với năng lực gánh vác, khả năng che giấu, khả năng kiềm chế cảm xúc đến mức họ cũng vô thức biến thành vô cảm. Không phải là không cảm, mà cảm xúc ở đàn ông được mặc định hoá như một người nhu nhược và yếu đuối. Thứ giúp họ trở nên hết sức “con người” vô thức lại biến thành thước đo về sự trưởng thành, sự mạnh mẽ, trách nhiệm và tiếng nói.
Và sâu nhất, nỗi đau của đàn ông nằm ở chỗ: có lẽ, họ không được phép là con người…
Đàn ông cũng có cảm xúc.
Nhưng cảm xúc của họ không được chào đón.
Buồn, họ sẽ nén.
Sợ, họ sẽ giấu.
Tổn thương, họ sẽ im lặng.
Cô đơn, họ sẽ ngắt kết nối.
Và rồi họ tê liệt hoá chính cảm xúc bằng rượu bia, bằng chất kích thích, bằng những bữa nhậu không tên, không mục đích, bằng tiền, hay bằng đàn bà.
Bởi vì họ không biết cách giải phóng cảm xúc & stress ngoài những cách đó.
Không ai hỏi họ có ổn không?
Chỉ hỏi: “Bao giờ thành công?”
“Bao giờ lập gia đình?”
“Bao giờ mua nhà, mua xe?”
Và rồi, rất nhiều người đàn ông thành công nhưng rỗng ruột, có gia đình nhưng không có nơi an trú, có quyền lực nhưng không có kết nối.
Đến độ họ bị trầm cảm mà đôi khi cũng không tự nhận thức được vấn đề…
Họ hoàn thành vai trò như những con rối, nhưng đánh mất khả năng hiện diện trọn vẹn.
Khi cảm xúc không được đi ra, nó sẽ đi lạc hướng.
Một điều rất ít được nhìn thẳng rằng là rất nhiều biểu hiện mà xã hội gọi là gia trưởng, kiểm soát, lạnh lùng, bạo lực, vô trách nhiệm không xuất phát từ “bản chất xấu”, mà từ một hệ thần kinh nam giới đã kiệt quệ từ lâu. Và khi bị bùng nổ thì nó bạo phát như con thú hoang khát khao chất kích thích từ trò chơi rượt đuổi, săn bắt, hoặc bắt giet động vật khác.
Khi không được phép yếu, người đàn ông buộc phải giữ quyền kiểm soát.
Khi không được phép mong manh, họ dùng lý trí, tiền bạc, địa vị hoặc im lặng để tự vệ.
Không phải vì họ không biết yêu.
Mà vì chưa từng được dạy cách yêu mà không phải chứng minh.
Và khi không thấy an toàn ở thế giới chưa từng thật sự thương và hiểu họ, đàn ông chỉ có thể độc tài bằng cách tin vào chính mình.
Họ dùng tiền bạc để chứng minh giá trị, dùng sự thành công để bảo vệ bản thân và dùng chính sức lao động để bảo vệ gia đình.
Vì dù là người đàn ông tốt hay không tốt, bên trong họ vẫn có một bản năng bất diệt: tìm kiếm thức ăn và săn mồi. Cho dù thú hoang có cắn xé nát da thịt, cho dù cơ thể & linh hồn tả tơi kiệt quệ – nhưng với họ, sự ngừng lại không làm gì là sự sỉ nhục thiên tính bên trong họ. Khả năng lớn nhất của đàn ông là hi sinh, hi sinh từ khi bắt đầu trưởng thành cho đến lúc nhắm mắt xuôi tay.
Và khi Âm – Dương mất cân bằng, cả hai giới đều tổn thương.
Khi phụ nữ phải trở nên gai góc để tự vệ,
đàn ông lại càng thu mình trong lớp vỏ cứng, ngày càng cách xa chính mình và bạn đời.
Khi đàn ông đánh mất trụ cột bên trong, phụ nữ lại càng chông chênh trong cảm xúc.
Đây không phải lỗi của ai. Mà là hệ quả của một thời đại đã tách rời Âm khỏi Dương, khi cả hai đều vận hành trong tuyến tính mất kết nối với chính mình, để rồi mất kết nối với nhau và mất nhau.
Trong tạo hoá, không có giới nào sinh tồn một mình.
Sự sống chỉ nảy mầm khi âm được nuôi dưỡng, dương được nâng đỡ và cả hai được sống đúng với thiên tính.
Và đàn ông cũng cần an toàn – theo một cách rất khác.
Nếu phụ nữ cần an toàn để cảm xúc được dịu lại, thì đàn ông cần an toàn để dám buông giáp.
An toàn để nói: “Anh mệt.”
An toàn để nói: “Anh không biết.”
An toàn để nói: “Anh cũng cần được ôm.”
Nhưng trong một thế giới chưa từng cho đàn ông quyền yếu mềm, rất ít người dám quay về với phần người bên trong mình.
Và kể cả nữ nhân cũng bị tổn thương, thì việc thấu hiểu người khác dường như luôn là điều xa xỉ.
Khi cô bận tổn thương thì chính cô cũng chẳng thể ôm mình, huống gì là “ôm ai”.
Một người thương tổn không thể cho ai trọn vẹn thứ gì, trừ khi chính họ rất tròn đầy.
Sự sống bắt đầu từ việc sinh nở.
Nhưng “thật sự sống” bắt đầu khi bạn bắt đầu hiểu mình, hiểu đời, hiểu đạo. Rồi là hiểu nhau.
Có hiểu mới có thương, từ bi bắt nguồn từ thấu suốt.
Và vì thế, con người luôn cô đơn – ngay cả khi có tất cả.
Và chữa lành cho đàn ông không phải là làm họ “nữ tính hơn”
Cũng giống như phụ nữ, đàn ông không cần trở thành một phiên bản khác để được chữa lành.
Họ chỉ cần:
– được phép chậm lại
– được phép cảm
– được phép không hoàn hảo
– được phép trải nghiệm sự an toàn
Khi người đàn ông kết nối lại được với nội tâm,
họ trở thành trụ cột cho cả gia đình trong êm ấm.
Và khi đó, sự che chở không còn là nghĩa vụ,
mà là dòng chảy tự nguyện của Dương tính trưởng thành.
Khi nhìn sâu hơn, đây là câu chuyện của cả hai.
Phụ nữ đau vì không được hiểu.
Đàn ông đau vì không được nói.
Phụ nữ sợ bị bỏ rơi.
Đàn ông sợ bị xem là vô dụng.
Hai nỗi sợ khác nhau, nhưng đều xuất phát từ cùng một gốc là nội tâm thiếu an toàn.
Khi trí tuệ hiển lộ, cả hai được tự do.
Khi quán chiếu theo tinh thần Trung đạo thì không riêng gì nữ, chính người nam trong gia đình cũng cần được yêu thương, được hỗ trợ, được nâng đỡ.
Gia đình thật sự nên là nơi ai cũng được như thế chứ không phải là nơi người này “gánh” người kia.
Vì “gánh” thì luôn luôn nặng, sẽ có ngày mỏi.
Còn yêu và hiện hữu toàn diện với hai cực tính được chữa lành lành mạnh, thì mình nghĩ – đó – 100% là thiên đường.
Khi thấy rõ bản chất vô thường của vai trò, người nam không còn đồng nhất mình với gánh nặng. Người nữ không còn đồng nhất mình với cảm xúc.
Âm và Dương trở về vị trí tự nhiên.
Mỗi người là chính mình – không phải chống lại tình yêu, hôn nhân cũng không là cuộc chiến.
Bài viết này không nhằm biện minh cho đàn ông,
cũng không xem nhẹ đi nỗi đau của phụ nữ. Mà mình chỉ muốn mở ra một lát cắt khác, để những người đàn ông bên cạnh chúng ta được nhìn bằng con mắt hiểu – thay vì liên tục bị phán xét.
Có hiểu mới có thương.
Và khi thương đủ sâu, kiểm soát tự khắc tan.
Nếu đọc đến đây, mong bạn dừng lại một chút… và nếu bên cạnh bạn có một người đàn ông, hãy nhớ rằng rất có thể, anh ấy cũng đang mệt.
Mary gửi bạn – và cả anh ấy – một cái ôm lâu.
Có thể Mary không đủ chất liệu để nói về đàn ông, đây là đúc kết của hành trình dài Mary quan sát và hỗ trợ. Và thật ra nếu đi sâu vào khái niệm thì cụm từ “phái yếu”, “phái mạnh” đã là một thiên kiến đẩy con người xa rời bản chất thật sự.
Xã hội dạy người nữ phải mềm, phải “hard to get”, phải abcd mới là có giá trị.
Xã hội dạy đàn ông phải mạnh, phải chủ động, phải chinh phục, phải abcd để chứng minh là mình “mạnh”.
Nhưng tình yêu và hạnh phúc thật sự không đi theo lẽ đó, là xã hội đang dạy con người kiểm soát và cai trị nhau chứ chẳng phải sự đồng hành. Mà sự kiểm soát từ lý tính có bao giờ là thôi đau đầu đâu.
Yêu thật sự chưa bao giờ là sự chiến thắng trong bản ngã mà là hành trình mở rộng và vị tha với họ, với chính mình.
Còn không đó chỉ là sự chung sống & đối phó dựa trên một bản đăng ký kết hôn / một mối quan hệ đẹp, nhưng vô hồn.
